• Font size:
  • Decrease
  • Reset
  • Increase
Скиф
Россия. История, фэнтези. боевик
Приключения Паддингтона 2
Великобритания, Франция. Мультфильм
Zомбоящик
Россия. Комедия
Астрал 4: Последний ключ
США. Ужасы

Транспорт

Фотогалерея

Карта района

Видео

Карта сайта

70-летие Великой Победы

ЭХО ДАЛЕКОЙ ВОЙНЫ

Совместный проект редакции районной газеты "Крупскі веснік" и кандидата исторических наук Д.Н. Хромченко


СОЛДАТЫ ВОЙНЫ

Серия очерков о героях-освободителях, принимавших участие в боях на Крупщине.

Вада кіпела ад крыві і выбухаў

Сярод нашых землякоў, якія прадстаўляліся да звання Героя Савецкага Саюза, але не атрымалі яго, залатымі літарамі ў гісторыю Вялікай Айчыннай вайны ўпісана і імя капітана Нікіфара Іванавіча Дзяменцьева.

Нарадзіўся ён у 1917 годзе ў вёсцы Острава Ігрушкаўскага сельсавета Крупскага раёна. 

Маці камандзіра 3-га стралковага батальёна 597 палка 188 стралковай дывізіі Лукер’я Іванаўна Дзяменцьева ў час вайны жыла на станцыі Галіцына Маскоўскай вобласці, у Пушкінскім завулку, у доме 65, кватэры 1, дзе і атрымала паведамленне аб смерці свайго сына.

Прызываўся наш зямляк у Чырвоную Армію ў 1940 годзе Маскоўскім гарадскім райваенкаматам. На фронт трапіў 22 верасня 1941 года (па іншых звестках – 22 чэрвеня 1941 года), дзе з радавога байца за тры гады вырас да капітана. І ўжо гэты факт яскрава сведчыць аб мужнасці нашага земляка, неардынарнасці яго асобы.

Вось радкі з узнагароднага аркуша Нікіфара Іванавіча Дзяменцьева, у якім ён прадстаўляўся да звання Героя Савецкага Саюза:

«Капітан Н.І. Дзяменцьеў на фронце Айчыннай вайны з чэрвеня 1941 года, у 595 стралковым палку са студзеня 1942 года. У палку Дзяменцьеў вырас ад намесніка палітрука да намесніка камандзіра батальёна па палітычнай часці. Удзельнік неаднакратных баёў з нямецкімі акупантамі. Тройчы паранены. Выконваючы абавязкі палітрука роты, у раёне вёскі Падбаравое Старарускага раёна Ленінградскай вобласці ў 1942 годзе таварыш Дзяменцьеў разам з ротай прарваў абарону праціўніка, раптоўным ударам з фланга прымусіў ворага бегчы са сваіх пазіцый і даў палку магчымасць выканаць баявую задачу. У гэтым баі Дзяменцьеў быў цяжка паранены, але, нягледзячы на гэта, знаходзіўся ў страі да таго часу, пакуль не выканаў загад камандавання…»

У гэтых скупых радках з узнагароднага аркуша не сказана пра тое, як 595 стралковы полк, у якім служыў наш герой, пры наступленні на Старую Русу ў ноч з 6 на 7 студзеня 1942 года вызваліў каля дзесяці населеных пунктаў, перарэзаў чыгунку «Старая Руса – Лычкова» і ўварваўся з захаду ў Старую Русу, дзе двое сутак батальён капітана А.Ф. Вялічкі і нашага героя мужна змагаўся з пераўзыходзячымі сіламі ворага. Гітлераўцы кідалі супраць чырвонаармейцаў пяхоту і танкі, спрабавалі знішчыць іх артылерыйскім агнём і бомбавымі ўдарамі авіяцыі, але батальён стаяў да апошняга байца. 9 студзеня 1942 года загінуў капітан Аляксей Фёдаравіч Вялічка і амаль увесь камандны састаў 595 стралковага палка. Наш зямляк капітан Н.І. Дзяменцьеў, які ўзяў на сябе камандаванне батальёнам, быў у чарговы раз паранены і накіраваны на лячэнне ў шпіталь. У Старой Русе пасля гэтых баёў засталіся некранутымі лічаныя будынкі і горстка чырвонаармейцаў, якія вымушаны былі адступіць па загадзе камандзіра палка.

Пасля вяртання са шпіталю капітан Н.І. Дзяменцьеў зноў удзельнічае ў баях за Старую Русу. Дывізія двойчы папаўнялася – у сакавіку і жніўні 1943 года, але несла вялікія страты ў баях. Загінуў у той час і камандзір дывізіі палкоўнік Міхаіл Рыгоравіч Валаховіч. 24 жніўня 1943 года дывізія была выведзена ў франтавы рэзерв, а пасля і ў рэзерв Стаўкі Вярхоўнага Галоўнакамандуючага.

Ноччу 4 кастрычніка 1943 года 188 стралковая дывізія пад камандаваннем палкоўніка Васіля Якаўлевіча Даніленкі пераправілася на правы бераг Дняпра каля Перавалачнай. Перад ёй была пастаўлена задача выбрацца з дняпроўскіх плаўняў на круты бераг на поўдзень ад Мішурына Лога і перарэзаць ракадную дарогу ад Камянчуга да Дняпрапятроўска.

З узнагароднага аркуша:

«Выключную смеласць, мужнасць і адвагу капітан Дзяменцьеў паказаў пры фарсіраванні ракі Днепр і ў баях па расшырэнні плацдарма на правым беразе Дняпра.

5 кастрычніка 1943 года Дзяменцьеў як намеснік камандзіра па палітчасці знаходзіцца на галоўным накірунку паласы свайго наступлення. Пры штурме вышыні 122,2 выйшаў са строю камандзір сёмай стралковай роты; у цяжкую хвіліну для роты і батальёна Дзяменцьеў узяў на сябе камандаванне ротай і павёў яе ў атаку. Нягледзячы на жорсткае супраціўленне ворага, рота таварыша Дзяменцьева першай выйшла на вышыню і замацавалася на ёй. Праціўнік тройчы пераходзіў у контратакі, але ўсе яны былі адбіты з вялікімі стратамі для яго. 

Праціўнік двойчы бамбіў баявыя парадкі роты. Натхняючы байцоў, сяржантаў і афіцэраў, Дзяменцьеў не дапусціў адступлення сваёй роты. І толькі асколак варожай бомбы назаўсёды вывеў са строю таварыша Дзяменцьева. Пасля цяжкага ранення Дзяменцьеў ад ран памёр на полі бою.

За адвагу і мужнасць, праяўленыя ў баях з нямецкімі акупантамі, капітан Дзяменцьеў дастойны прысваення яму звання Героя Савецкага Саюза».

Пад узнагародным аркушам стаяць прозвішчы камандзіра 595 стралковага палка гвардыі палкоўніка Куліка, камандзіра 188 стралковай дывізіі палкоўніка В.Я. Даніленкі. А далей пайшлі бюракратычныя ўзгадненні з рознымі органамі, праверкі ў надзейнасці прадастаўленых да ўзнагароды, пошукі ворагаў народа сярод іх, нават ужо мёртвых.

Загадам па войску 37 Арміі № 067/Н ад 16 лістапада 1943 года капітан Дзяменцьеў Нікіфар Іванавіч быў узнагароджаны ордэнам Айчыннай вайны І ступені пасмяротна.

Герою-земляку назаўсёды засталося 26 гадоў. І пахаваны ён на вышыні 122,2 за 1 км ад вёскі Мішурын Рог Верхнедняпроўскага раёна Днепрапятроўскай вобласці ў брацкай магіле разам з 5663 салдатамі і афіцэрамі Чырвонай Арміі, якія паляглі на гэтым стратэгічна важным плацдарме. Баі на ім працягваліся каля трох тыдняў. Дакладна невядома застаецца і дата смерці героя. Па адных звестках – 6 кастрычніка 1943 года, па іншых – 9 кастрычніка. Як успамінаюць ветэраны гэтых баёў, Днепр у тыя дні кіпеў ад снарадаў і крыві чалавечай.

Толькі за баі на гэтым стратэгічна важным плацдарме 116 чалавек атрымалі званне Героя Савецкага Саюза. Баі за вышыню 122,2, з якой на доўгія кіламетры была бачна мясцовасць, вяліся да 15 кастрычніка 1943 года, калі падышоўшыя асноўныя сілы 37 Арміі пераправіліся праз Днепр і разгарнулі імклівае наступленне на захад.

Міхаіл БАРАВУЛЯ, в. Старая Слабада.

История Крупского района

На северо-востоке Минской области находится Крупский район. Богатейшая история вмещает события почти пяти столетий. Находясь на перекрестке дорог и эпох, местечко, поселок, город Крупки повидал многое: путешественников по знаменитому Екатерининскому тракту, пожарища 1812 года, переломные события начала ХХ века, боль и страдания фашистской оккупации, беспримерный подвиг защитников Родины, самоотверженный труд людей, сделавший район современным и развитым, прославившим его далеко за пределами страны. 

Подробнее о Крупском районе

Приемная главного редактора

Приемная редактора

 

Уважаемые читатели!

Главный редактор районной газеты «Крупскi веснiк» Марина Николаевна Бородавко ответит на ваши вопросы.

 Чтобы задать вопрос воспользуйтесь формой обратной связи на нашем сайте.