Інтэлектуальныя спаборніцтвы праходзілі ў розных кропках Міншчыны. У Чэрвень, Дзяржынск, Маладзечна, Вілейку, Слуцк, Барысаў, Жодзіна, Салігорск, Клецк, Валожын прыехалі 1 070 таленавітых і высокаматываваных навучэнцаў вобласці.
Сярод удзельнікаў – як вопытныя алімпіяднікі, так і тыя, хто ўпершыню правярае свае здольнасці і плануе развіваць іх. Усе яны розныя, неардынарныя, але іх яднае адно – мэтанакіраванасць, сіла волі і цвёрды характар.
Алімпіяда фарміруе крытычнае мысленне, садзейнічае самарэалізацыі і дае магчымасць зразумець, наколькі патрэбныя веды ў сучасным свеце. Яна з’яўляецца прыярытэтным і своеасаблівым індыкатарам узроўню адукацыі.
16 вучняў прадстаўлялі Крупскі раён на трэцім этапе алімпіяды, гэта на 9 чалавек больш у параўнанні з мінулым годам. У састаў каманды Крупшчыны ўвашлі прадстаўнікі раённай гімназіі: Вікторыя Грамацкая, Дар’я Ахмадзеева, Соф’я Шаблоўская, Аляксей Дзямчышын, Усевалад Занямонец, Мацвей Шаблоўскі, Дзяніс Карнееў, Іван Моніч, Ксенія Кулікова, Ілья Паўлоўскі; Ухвальскай СШ: Валерыя Крашэнка, Дар’я Макарэвіч; СШ п. Крупскі: Дзяніс Катасонаў, Аляксандр Нікалаеў; Халопеніцкай СШ: Паліна Нікіценка; СШ № 3 г. Крупкі: Ягор Валадзько.
Упершыню за апошнія 2 гады на вобласць выйшлі нашы навучэнцы па англійскай мове, матэматыцы, інфарматыцы, хіміі.
Настаўнікі, бацькі, аднакласнікі чакалі звестак з алімпіяды, верылі ў добры вынік.
Дыпломамі пераможцаў узнагароджаны Паліна Нікіценка з Халопеніцкай СШ, Соф’я Шаблоўская з Крупскай раённай гімназіі, Дар’я Макарэвіч з Ухвальскай СШ.
З вучаніцамі і іх настаўнікамі, без якіх гэтыя бліскучыя перамогі не адбыліся б, мы пагутарылі і даведаліся пра іх гісторыі дасягненняў.
Фактары поспеху – уседлівасць і цярпенне
Іх сярод усяго шэрагу варыянтаў адзначыла Паліна Нікіценка. Сваё жыццё яна плануе звязаць з педагагічнай прафесіяй, бо ёй хочацца дзяліцца сваімі ведамі з іншымі.
– Рыхтаваліся да абласнога этапу штодзённа. Прарышвалі базу алімпіядных заданняў, сістэматызавалі матэрыял. Больш увагі надавалі напісанню водгука, бо ў мінулым годзе адчувалася ў ім недапрацоўка. Шмат заданняў выконвала дома самастойна. Асабліва цікавыя для мяне творчыя, можа праз тое, што мне падабаецца ствараць карціны і чытаць розныя кнігі на беларускай і рускай мовах, – адзначае Паліна. – Тым, хто збіраецца прыняць удзел у алімпіядзе, буду раіць прыкласці максімум намаганняў і абавязкова верыць у сябе: кожны можа перамагчы.
Наталля Кулагіна, настаўнік беларускай мовы і літаратуры, пераканана, што патэнцыяльнага алімпіядніка можна адразу ўбачыць па працаздольнасці.
– Менавіта гэтая рыса з’яўляецца асноўнай для яго, бо працаваць трэба пастаянна, не даваць сабе паслаблення. Схема падрыхтоўкі залежыць ад вучня, яго моцных і слабых бакоў. Часцей за ўсё заданні, якія вызываюць цяжкасці, робім сумесна, больш зразумелыя – самастойна. Алімпіяда патрабуе глыбокіх ведаў па вучэбным прадмеце, творчага, а часам крэатыўнага, падыходу, – тлумачыць Наталля Кулагіна. – Канешне, вельмі важна псіхалагічна настроіць вучня на выніковы ўдзел. Звяртаю ўвагу, што адсутнасць прызавога месца – гэта магчымасць папрацаваць над памылкамі і над самім сабой. Настаўнікі, бацькі, аднакласнікі павінны падтрымліваць, раздзяляць радасць поспеху. Ад гэтага перамога становіцца больш значнай. Самае складанае, напэўна, зацікавіць вучня, каб ён змог самарэалізавацца ў алімпіядным руху. З боку педагога вучні павінны адчуваць любоў, дапамогу, клопат і падтрымку.
Галоўны сакрэт – праца
Алімпіяды «Шлях да поспеху», «Вяршыні Міншчыны», на прызы галоўнага ўпраўлення па адукацыі Мінскага аблвыканкама… З 5-га класа Соф’я Шаблоўская ў алімпіядным руху. Адзначае, што дасягнуць перамогі дапамогуць мэтанакіраваныя заняткі з настаўнікам, пастаянная самападрыхтоўка, чытанне літаратуры.
– Заданні на абласным этапе былі цікавыя. Спадабалася заданне з неалагізмамі. Апошняе, дзясятае – самае складанае і творчае. Напрыклад, скласці п’есу, адначасова вызначыць, што за твор і хто яго аўтар. Выконваючы лінгвістычны конкурс, трэба памятаць пра часовыя межы, каб паспець усё зрабіць. А каб адчуваць сябе ўпэўнена, трэба шмат чытаць і прарышваць заданні. Тэорыя і практыка ў комплексе спрацуюць на вынік. Канешне, як без кропелькі ўдачы, бо заўсёды жадаеш, каб трапіліся твае любімыя раздзелы мовазнаўства, – дзеліцца Соф’я.
«Аднаго настаўніка мала. Патрабуецца і зацікаўленасць вучняў», – падкрэслівае Таццяна Рабкоўская.
– Падрыхтоўка да алімпіяды – тытанічная праца. Заўсёды пачынаю з сябе. Штудзірую метадычную, навуковую літаратуру, дапаможнікі, зборнікі. Банк алімпіядных заданняў за ўсе гады атрымаўся вялікі. Пасля аналізу ўсяго гэтага прапаноўваю матэрыялы вучням. Заўсёды складаю індывідуальны план работы з алімпіяднікамі. Згодна з ім і працуем на ўроках, факультатывах, індывідуальных занятках. З 5-га класа прыглядаюся да вучняў. З тым, хто хутка разумее мяне на ўроку, пачынаю займацца, вызначаць патэнцыял. Так атрымалася і з Соф’яй, – рассказвае настаўнік. – Заданні з кожным годам мяняюцца, але складанасць іх захоўваецца. Адным з самых цяжкіх лічу заданне на вызначэнне лексічнага значэння слова.
Таццяна Уладзіміраўна таксама называе свае тры складнікі поспеху ў аліміпіядным руху, якія падзейнічаюць пры ўмелым яднанні: здольнасці навучэнца, творчасць настаўніка, падтрымка бацькоў.
Жаданне і імкненне
Дар’ю Макарэвіч зацікавіла ў алімпіядзе магчымасць праверыць свае веды, паспаборнічаць з вучнямі іншых школ, даведацца пра нешта новае. Школьніца лічыць, што з добрай падрыхтоўкай атрымаецца дасягнуць поспеху.
– Безумоўна, веды – гэта асноўнае, на што трэба спадзявацца на алімпіядзе. Спатрэбіцца і логіка, і фантазія, і крытычнае мысленне. Важна расстаўляць прыярытэты, што зрабіць у першую чаргу, а што адкласці. Хвалявацца можна, але не панікаваць. Галоўнае, каб было жаданне і імкненне, – дае парады Дар’я Макарэвіч.
Яе настаўнік Валянціна Крыварот прытрымліваецца думкі, калі вучань адказны, дысцыплінаваны, крэатыўны, значыць, яму варта прыняць удзел у алімпіядзе.
– Заняткі заўсёды праходзілі па-рознаму. Гэта маглі быць пяціхвілінкі на працягу дня па незразумелых пытаннях, дадаткова займаліся пасля ўрокаў, былі і анлайн-кансультацыі. З кожным годам удзельнікі становяцца мацнейшымі, з больш глыбокімі ведамі, таму зацікаўленасць аднакласнікаў у поспех іх сябра, падтрымка настаўнікаў іншых прадметаў, клопат бацькоў адыгрываюць сваю ролю, – акцэнтуе настаўнік.
Як бачым, у кожнага – свае сакрэты поспеху, індывідуальны падыход. Але алімпіяда застаецца ўнікальным інтэлектуальным спаборніцтвам, якое дазваляе вызначыць таленавітых вучняў, удасканаліць веды, атрымаць льготы пры паступленні ў вышэйшыя ўстановы адукацыі, прапаноўваючы пры гэтым магчымасць праверыць сябе і атрымаць каштоўны вопыт, нават калі не атрымліваецца перамагчы.
Алімпіядны рух у Беларусі з’яўляецца адным з самых яркіх складнікаў нацыянальнай сістэмы агульнай сярэдняй адукацыі. Паспяховае выступленне вучняў патрабуе інтэлектуальнай сталасці, камунікабельнасці, развіцця культуры маўлення, здольнасці арыентавацца ў незнаёмай абстаноўцы, хутка ацэньваць новую інфармацыю, канцэнтравацца на выкананні пастаўленай задачы. Усе гэтыя якасці з’яўляюцца ўмовамі канкурэнтаздольнасці вучняў.
Уладзімір РОГАЎ.
Фота Аляксандра БУДЗЬКО, Халопеніцкай СШ, Ухвальскай СШ.
