krupki.by

ru RU be BE en EN


Георгій Буракоў – малады фельчар, які лячыў і дапамагаў партызанам

Автор / Земляки / Среда, 25 марта 2020 08:55 / Просмотров: 90
На гэтым фота – партызан Сямён Паўлавіч ДАМАНЬКОЎ, з якім у цеснай звязцы быў падчас сваёй падпольнай дзейнасці Георгій Буракоў. На жаль, здымкаў самога Георгія Мікалаевіча Буракова знайсці не ўдалося
На гэтым фота – партызан Сямён Паўлавіч ДАМАНЬКОЎ, з якім у цеснай звязцы быў падчас сваёй падпольнай дзейнасці Георгій Буракоў. На жаль, здымкаў самога Георгія Мікалаевіча Буракова знайсці не ўдалося

Барацьба насельніцтва Беларусі з нямецкімі захопнікамі пачалася з першых дзён вайны. І была яна рознай – ад невыканання патрабаванняў акупацыйных улад да ўзброенага супраціўлення. Вядомая сваім падпольным і партызанскім рухам наша Крупшчына, і час працягвае адкрываць новыя старонкі гісторыі.

Шмат цікавых звестак пра падпольшчыкаў-медыкаў сабраў Міхаіл Паўлавіч Вайцяховіч, і мы пра многае ўжо расказвалі на старонках газеты. І вось напярэдадні 75-годдзя Вялікай Перамогі яму зноў ёсць пра што паведаць. А мы працягваем наш доўгатэрміновы праект «Паралелі часу» і слухаем Міхаіла Вайцяховіча:

– 1941 год. Пачатак лета, чэрвень пераваліў за другую палову. Выпускнікі Барысаўскага медвучылішча рыхтуюцца зда­ваць апошні дзяржаўны экзамен. У Георгія Буракова ён быў прызначаны на 25 чэрвеня – трэба яшчэ падвучыць, збегаць на кансультацыю…

Сям’я Бураковых жыла ў вёсцы Ліпавец. Бацька, Мікалай Фёдаравіч, меркаваў зрабіць з сына пераемніка ў нялёгкіх сялянскіх клопатах. Але хлопец марыў пра медыцыну, марыў з тае пары, калі дактары не змаглі дапамагчы яго маці пераадолець хваробу… Бацька змірыўся, уважыў сынава рашэнне і загадаў добра вучыцца, каб не давялося за яго чырванець.

Георгій бацькаў наказ запомніў цвёрда, паступіў у медвучылішча на фельчарскае аддзяленне, старанна вучыўся. І вось хутка ён – малады дыпламаваны спецыяліст.

На 22 чэрвеня была прызначана чарговая кансультацыя, і Георгій накіраваўся ў вучылішча, дзе і даведаўся пра страшную вестку. Вайна… Было вельмі трывожна, але тады і не думалі, што бяда закране кожнага.

Так і не здаўшы свой апошні экзамен, Георгій вярнуўся дадому, у Ліпавец, з цвёрдым намерам пайсці ў армію. Але тады ў ваенкамаце яму адмовілі.

Вельмі хутка паявіліся на Крупшчыне «новыя гаспадары» і адразу ж пачалі ўсталёў­ваць свае парадкі. Георгій пачаў меркаваць, як асабіста ён можа змагацца з ворагам, і вырашыў звярнуцца ў аддзел аховы здароўя, што працаваў пры раённай управе ў Крупках. Там яго сустрэў сам загадчык, Арсеній Андрэевіч Чайкін, чалавек у медыцынскім асяроддзі вельмі вядомы і паважаны, арганізатар падполля сярод медыкаў раёна.

У гутарцы вопытны спецыяліст спакойна і ненадакучліва распытваў хлопца, каб высветліць грамадзянскую пазіцыю, адчуць, чым ён «дыхае». Сваёй самастойнасцю, імкненнем прыносіць людзям карысць у тую складаную гадзіну Георгій зрабіў на Чайкіна добрае ўражанне. І той вырашыў хоць і без дыплома, але ўзяць хлопца на работу, прыгледзецца да яго больш уважліва, выпрабаваць у справе. Памыліцца было нельга – надзвычай высокай была стаўка. Чайкін накіраваў Георгія на вельмі складаны і адказны ўчастак – загадваць ФАПам у вёску Сакалавічы, што недалёка ад станцыі Бобр. Там, у Сакалавічах, размяшчаўся вельмі моцны нямецкі гарнізон. Вакол вёскі і ў бок Дзянісавіч – векавы сасновы бор. Такое багацце адразу ўпадабалі немцы і з дапамогай палонных хутка пабудавалі на станцыі Бобр лесазавод з чатыр­ма моцнымі піларамамі. Да лесу працягнулі вузкакалейку і пачалі інтэнсіўную нарыхтоўку і вывазку драўніны. Увесь працэс, ад нарыхтоўкі да пагрузкі ў вагоны, немцы старанна і вялікімі сіламі ахоўвалі ўдзень і ўначы.

Акупантам было што і ад каго ахоўваць. У той час у навакольных лясах пачалі з’яўляцца партызаны. Хоць сілы былі і не роўныя, але яны актыўна шукалі шляхі, як перашкодзіць акупантам драпежнічаць і рабаваць. Іх цікавіла ўсё, што звязана з лесазаводам, з гарнізонам, аховай, перамяшчэннем і планамі немцаў. Пасля некалькіх няўдалых спроб партызаны сталі больш шчыльна збіраць інфармацыю і шукаць найбольш слабыя месцы. Ім вельмі былі патрэбны людзі, якія змаглі б без асаблівых цяжкасцей хадзіць па навакольных вёсках, што значна паскорыла б рух інфармацыі.

Для гэтай мэты вельмі падыходзілі супрацоўнікі мясцовага ФАПа, што быў якраз у Сакалавічах, – цэнтры нямецкага гарнізона. Прыгледзеліся да маладога хлопца, што толькі пачынаў працаваць, – Георгія Буракова.

Хворых было шмат і на прыёме, і тых, каго трэба было наведваць дома. Георгій працаваў ад світанку і да світанку, паказаўшы сябе падрыхтаваным спецыялістам, знаходлівым і смелым чалавекам. Задаволены хлопцам быў і Арсеній Чайкін, які і вырашыў паспрабаваць яго ў іншай справе…

Па заданні камандавання партызанскага атрада да Георгія на прыём пад выглядам хворага наведаўся падпольшчык Сямён Паўлавіч Даманькоў. Георгій папрасіўся ў партызанскі атрад, але Сямён Паўлавіч запэўніў, што, працуючы на ФАПе, хлопец зможа прынесці партызанам большую карысць, а немцам – шкоду. І расказаў пра метады сувязі і перадачы інфармацыі, папярэдзіў, каб быў вельмі асцярожны.

Даманькоў стаў перыядычна наведваць ФАП, дзе Георгій перадаваў яму для партызан лекі, перавязачны матэрыял, а таксама каштоўную інфармацыю пра нямецкія пасты, апорныя пункты, што ён заўважаў, бываючы ў вёсках. Пры магчымасці сам тайком лячыў партызан у сёлах. Хлопец вёў актыўную падпольную дзейнасць, апраўдваючы давер старэйшых таварышаў і паплечнікаў.

Гэта хутка ацанілі, і Чайкін вырашыў даверыць яму наступны, яшчэ больш адказны і небяспечны ўчастак. Так Георгій апынуўся на Дзянісавіцкім ФАПе, у самым «асіным гняздзе». Немцы стварылі там моцны апорны пункт з гарнізонам каля 120 узброеных да зубоў ваяк. На ўскрайку вёскі былі пабудаваны дзоты. Былую школу пераўтварылі ў казарму, добра яе ўмацаваўшы.

Вакол Дзянісавіч была партызанская зона, а гэты гарнізон скоўваў яе дзейнасць, пагражаючы нападзеннямі. Партызанам надзвычай трэба была надзейная сувязь з вёскай. Мясцовым ФАПам загадвала тады акушэрка Зінаіда Кірычэнка. Яна была дачкой святара, яе бацька быў рэпрэсаваны ў 1937 годзе і загінуў. З прычыны гэтага немцы да Зінаіды, як пацярпелай ад савецкай улады, былі больш лаяльнымі. Георгій заўважыў гэта і пры чарговай сустрэчы з Чайкіным у Крупках расказаў яму.

Дзяўчына ж стала заўважаць, што Георгій займаецца не толькі сваёй непасрэднай работай, часцяком да яго зазіраюць незнаёмцы. Да таго ж пачалі знікаць медыкаменты і інструменты. Яна не перашкаджала, а часам і незаўважна дапамагала яму. Паступова яны пасябравалі, працавалі зладжана, падстрахоўвалі адзін аднаго. А для большай пераканаўчасці і бяспекі нават вырашылі ўзяць фіктыўны шлюб.

У адзін са студзеньскіх дзён 1942 года Георгій з весткай пра тое, што жэніцца, завітаў дадому, у Ліпавец. Усёй праўды хлопец сказаць не мог, і раззлаваны бацька накрычаў на сына – не час зараз для вяселля! Ніхто з родзічаў так і не прыехаў да маладых… Але «вяселле» адбылося, за «свата» быў Арсеній Андрэевіч Чайкін.

Георгій працягваў падпольную работу. Чайкін увесь час прасіў яго аб асцярожнасці. «Бачыш, як гінуць нашы людзі», – гаварыў ён, маючы на ўвазе гібель 25 чэрвеня партызанскіх сувязных братоў Іосіфа і Мікалая Ясінскіх, праз якіх яны падтрымлівалі сувязь з партызанамі.

Як успамінала Валянціна Кля­шчонак (Карнавухава), фельчар Буракоў у Дзянісавічах быў сваім чалавекам. «І я, – расказвала Валянціна Фёдараўна, – васьмігадовае дзяўчо, часта хадзіла да бабулі. Памятаю, прывяжуць мне бінтамі на талію пад сукеначку хустку з бумажкай, пілюлямі, і я пабегла. На мяне, як на дзіця, патрульная ахова гарнізона ўвагі не звяртала, а ўсіх дарослых правяралі. А бацька пісьмы, што я прыносіла ад Буракова, перадаваў партызанам…»

Георгій не раз прасіўся ў партызаны, ды і ў атрадзе абмяркоўвалі яго пераход, бо медыкі былі вельмі патрэбныя. Але пакуль ён быў больш патрэбны ў «асіным гняз­дзе», і замены яму не было. Урэшце партызаны вырашылі, што пасля разгрому Дзянісавіцкага гарнізона, да якога старанна рыхтаваліся, забяруць яго ў атрад.

Трэба адзначыць, што пра смелых падпольшчыкаў Буракова і Кірычэнка з удзячнасцю апавядае ў кнізе «Ад Дняпра да Буга» славуты партызанскі камбрыг, Герой Савецкага Саюза Сяргей Жунін. «Ніхто з нас тады не меркаваў, што над Бураковым навісла смяротная небяспека», – пісаў ён.

А небяспека падступала ўсё бліжэй. Пры чарговым наведванні хворых у вёсках Папарнае, Яджар, Шынкі Георгій сустрэўся з добра знаёмым яму па Сакалавічах Сямёнам Паўлавічам Даманьковым і, страціўшы асцярожнасць, перасеў у яго падводу. У Папарным ад партызан хаваўся ў хлеве нехта Радзецкі, які ведаў і Георгія, і Даманькова. Праз шчыліну ён бачыў іх разам і данёс немцам.

Нічога не падазраваючы, Георгій пабыў у хворых, затым наведаўся да партызанскага сувязнога Івана Пацёмкіна, дзе ўжо былі партызаны Чычын, Айсаеў, Даманькоў і іншыя.

Немцы на данос Радзецкага адрэагавалі імгненна, устанавілі дзяжурства каля ФАПа, з вёскі не было магчымасці выйсці, але ён рызыкнуў. Зіна сабралася разам з ім. Але іх схапілі і пад канвоем даставілі ў Крупскую турму. На другі дзень пачаліся гвалтоўныя допыты. У турме працягвалася няроўная барацьба з жорсткім ворагам двух смелых маладых людзей, якім было па 19 год. На ўсіх допытах Георгій і Зіна трымаліся мужна і пад катаваннем нікога не выдалі. Змучаных, іх перавялі ў Барысаўскую перасыльную турму, адкуль быў адзі­ны шлях – у канцлагер.

Гэтыя маладыя людзі, як і мільёны іх равеснікаў, з годнасцю вытрымалі суровы жыццёвы экзамен, выканалі свой грама­дзянскі і прафесійны абавязак.

Доўгі час пра іх не было нічога вядома. Нават у кнізе «Памяць», што выйшла ў 1999 годзе, значыцца, што Георгій Буракоў расстраляны. А ў 2006 годзе мне пашчасціла пазнаёміцца з дакументамі, якія сведчаць, што лёс быў міласэрны да стойкіх медыкаў Георгія і Зінаіды. Яны цудам выжылі і вярнуліся на родную Крупшчыну. І тут шчыра працавалі ў складаны пасля­акупацыйны перыяд, аднаўлялі сістэму аховы здароўя. Так, Зінаіда Буракова (Кірычэнка) загадам па Крупскім райздраўаддзеле ад 6 ліпеня 1944 года залічана загадчыкам Дзянісавіцкага ФАПа. У 1945 годзе яна вярнула сабе дзявочае прозвішча, што пацвярджае загад № 41 ад 24 студзеня 1945 года. А 26 жніўня яна звальняецца па ўважлівай прычыне – у сувязі з пераездам у Смаленск па месцы працы мужа (загад № 86 ад 26 жніўня 1945 года). Пра яе далейшы лёс нічога невядома. Але, мяркуючы па прычыне звальнення, яна сустрэла сваё сапраўднае каханне.

Георгій Буракоў са жніўня 1946 года працаваў загадчыкам Нацкага ФАПа, а з верасня 1946 года – загадчыкам Шынкаўскага ФАПа. Затым ён пераехаў у Мінск, дзе працаваў у Рэспубліканскай псіхіятрычнай бальніцы. Стварыў сям’ю, меў, па сведчаннях вяскоўцаў, траіх дзяцей – двух сыноў і дачку.

Па ўспамінах медсястры Ухва­льскай участковай бальніцы Вольгі Фёдараўны Шчакоўскай, што добра ведала Георгія Буракова, бо пэўны час працавала з ім на Шынкаўскім ФАПе, Георгій карыстаўся сярод жыхароў свайго ўчастка вельмі вялікім аўтарытэтам і павагай. Пасля ад’езду ў Мінск, доўгі час штогод наведваў Шынкі, жыхары сустракалі яго як роднага.

Мужнасць і гераізм гэтых зусім маладых людзей заслугоўваюць вялікай павагі, добрай і светлай памяці.

Автор

Марина Бородавко

Марина Бородавко

  • Район
  • Область

Актуально

6 апреля Комитет госконтроля проведет «горячую линию»

Комитетом государственного контроля Минской области 6 апреля по телефону 8 017 284-16-88 будет проводиться «горячая линия» по вопросу обеспеченности розничной торговой сети товарами первой необходимости. В указанный день граждане с 11.00 до 13.00 могут сообщить имеющуюся информацию по фактам отсутствия указанных товаров в продаже длительное время (более трех дней).

Кроме того, сообщение по указанной тематике можно отправить на электронную почту Комитета государственного контроля Минской области в сети интернет: kgkminоbl@mail.belpak.by.

В Крупском районе работают горячие линии по доставке продуктов и лекарств для пожилых людей

Крупский ТЦСОН соощает, что в связи с необходимостью минимизации посещения мест массового скопления людей и соблюдения мер профилактики граждане, нуждающиеся в доставке продуктов питания, товаров первой необходимости и лекарств, могут обратиться за содействием в организации такой доставки по телефону «горячей линии» 8(01796) 57-3-94.

Также БРСМ продолжает работу горячих телефонных линий для информационной помощи пожилым людям. По желанию пожилых людей активисты союза молодежи помогут им через интернет заказать товары первой необходимости. Молодежная горячая линия работает ежедневно с понедельника по субботу включительно с 9.00 до 18.00. Телефон горячей линии РК ОО «БРСМ» 5-63-31.

Please publish modules in offcanvas position.