• Font size:
  • Decrease
  • Reset
  • Increase
Скиф
Россия. История, фэнтези. боевик
Приключения Паддингтона 2
Великобритания, Франция. Мультфильм
Zомбоящик
Россия. Комедия
Астрал 4: Последний ключ
США. Ужасы

Транспорт

Фотогалерея

Карта района

Видео

Обратная связь

Карта сайта

Яўген Марцінкевіч: «Карціна – гэта не толькі занатаваны сюжэт або пейзаж, гэта лагічнае мысленне мастака»

Рейтинг:   / 5
ПлохоОтлично 

Падпалкоўнік запасу і ваенны мастак Яўген Марцінкевіч: «Карціна – гэта не толькі занатаваны сюжэт або пейзаж, гэта лагічнае мысленне мастака». Яўген Людзвігавіч Марцінкевіч – асоба вельмі цікавая. Энцыклапедычная памяць, шырокія веды, глыбокія патрыятычныя перакананні і шчырая творчая душа. Яго радзіма – Барысаў. Але сваімі карэннямі зачапіўся яго род і за крупскую зямлю. Праўда, апошні раз Яўген Людзвігавіч быў на Крупшчыне гадоў 50 таму. І зараз наведаў яе з асаблівым пачуццём – персанальная выстава мастака Марцінкевіча прайшла ў галерэі імя Барыса Аракчэева ў нашым горадзе.

І зараз перад яго вачыма той дзень. Гарачае лета 1941 года. У нядаўна акупіраваным родным Барысаве гаспадарыць вораг. У двор, дзе некалі вольна і бесклапотна гулялі дзеці, выйсці страшна. Але малыя яшчэ не навучыліся як след сцерагчыся, ды і ўседзець дапытлівым хлапчукам цяжка… Васьмігадовы Жэня разам з сябрамі моўчкі стаяў і глядзеў на напаўразбураны будынак, дзе зусім нядаўна на праспекце Рэвалюцыі была кнігарня. Там, сярод руінаў, ляжалі кнігі… Стаптаныя салдацкімі ботамі… Хлопчык апусціўся на калені і пачаў выбіраць тое, што яшчэ неяк «дыхала». Дадому прынёс цэлы стос, а потым чытаў нават тое, што яму было незразумела. А вось ілюстрацыі і фотаздымкі! Яны заварожвалі, прыцягвалі, і маленькая рука міжволі цягнулася да алоўка.

– Мая мама нарадзілася ў вёсцы Вялікі Лес, – расказвае ён. – У Крупскім раёне шмат нашых родзічаў, тут павінны быць родныя па прозвішчах Чапянец, Міранюк. На жаль, я іх амаль не ведаю. Пасля школы скончыў Львоўскае агульнавайсковае вучылішча імя Шчорса. Падчас службы ў Чалябінску скончыў гістфак мясцовага ўніверсітэта. Увогуле больш за 30 гадоў праслужыў ва Узброеных Сілах СССР. Быў страявым камандзірам, затым палітработнікам. Звольніўся ў запас з Харкаўскага вышэйшага ваеннага вучылішча тылу і МУС СССР, куды ў свой час прыйшоў падпалкоўнікам з пасады намесніка камандзіра палка.  Працаваў там на кафедры, выкладаў гісторыю, працаваў у палітаддзеле. Дзесяцігоддзе выкладаў у адной з харкаўскіх школ. І – увесь час займаўся жывапісам.

Расказаў па-ваеннаму дакладна. Дзясятак сказаў, а нібы жыццё перагартаў, па многіх далёкіх дарогах былога Саюза праехаў ізноў. А вось свой першы малюнак узгадаць не змог, крыху задумаўся і сказаў:

– Колькі сябе памятаю, столькі і пішу. Гэта ў крыві ўсёй нашай радні. Я ўвесь час меў стасункі з мастакамі. Яшчэ ў юнацтве барысаўскія майстры навучылі мяне, як нацягваць палатно, як яго грунтаваць сталярным клеем. Навучылі, як самому рабіць пэндзлі. Спачатку я займаўся капіраваннем, лічу, што яно мне шмат дало для выпрацоўкі ўласнай творчай манеры. На Украіне былі добрыя сувязі з мастацкім інстытутам. Вучылішча, дзе я выкладаў, мела цудоўныя традыцыі, там мы нават стварылі мастацкі музей. Памятаю, як творча працавалі разам з двума студэнтамі над вялізнай дыярамай. Я ў іх быў не толькі кансультантам, у кожную вольную хвілінку браў пэндзаль і спяшаўся працаваць. 

У сваіх работах Яўген Людзвігавіч занатоўваў, усхваляў і ўзвялічваў гераізм савецкіх воінаў. Гэтая тэма прайшла праз яго сэрца. Да яе ён ставіўся дакладна як гісторык і ваенны, эмацыянальна як патрыёт і чалавек творчы. Але сталася так, што асобныя з гэтых палотнаў засталіся на яго сэрцы рубцамі.

– Я напісаў для навучальнай установы, дзе працаваў, вялікую карціну. Справа ў тым, што ў свой час мяне вельмі ўразіў расказ пра подзвіг легендарнага ўзвода гвардзейцаў-шыронінцаў. На пачатку сакавіка 1943 года ўзвод з 25 чалавек пад камандаваннем гвардыі лейтэнанта Пятра Шыроніна змагаўся з пераўзыходзячымі сіламі варожай пяхоты, якую падтрымлівалі 35 танкаў ля чыгуначнага пераезда на паўднёвым ускрайку сяла Таранаўка, што ў Харкаўскай вобласці на Украіне. Задача – не падпусціць ворага да Харкава. Адзіная 45-мілімятровая гармата была знішчана ў першым жа баі. Байцы агнём з супрацьтанкавых ружжаў, гранатамі і бутэлькамі з запальваючай сумессю знішчылі 16 танкаў праціўніка і звыш сотні гітлераўцаў. Фашысты так і не змаглі ўзяць чыгуначны пераезд. Усім 25 гвардзейцам было прысвоена званне Героя Савецкага Саюза, 18 – пасмяротна. Пра жудасныя падзеі тых дзён я чуў ад відавочцаў – камандзіра палка генерала Каржэнкі і гвардыі старшага сяржанта Івана Вернігарэнкі. Яны расказвалі, як лютавалі немцы, як яны ішлі, знішчаючы ўсё жывое на сваім шляху, прасуючы танкамі мірных жыхароў, хворых і параненых у шпіталі. Як мужна змагаліся савецкія воіны. З іх расказаў я нібы перажыў усё сам. Гэтыя падзеі я паклаў на палатно. Пэўны час яно займала пачэснае месца, але затым знікла – у ліхія 90-я гады. А на маё пытанне так і адказалі: «Ведаеш, час мяняецца…» А мне вось не зразумела, як можна здрадзіць сваім ідэям! І ў школе спалілі мае карціны. У той час руйнавалі ўсё. Я прыйшоў у райкам Маскоўскага раёна Харкава, там на падлозе валялася мая ўліковая картка, я забраў яе і захоўваю дагэтуль.

Карціны Яўгена Марцінкевіча мелі высокую адзнаку ў прафесійным асяроддзі. Яны экспанаваліся на Усесаюзнай выставе ваенных мастакоў, а сам аўтар узнагароджаны нагрудным знакам «Выдатнік культурнага шэфства над Узброенымі Сіламі СССР» і вельмі гэтым ганарыцца.

– Бачыце, тут кніга, ліра і палітра, – паказвае ён. – Калі мне яго ўручылі, я пачаў лічыць сябе мастаком.

Кожная карціна для аўтара – гэта частка яго душы. Таму і неабыякавы ён да іх лёсу. Але, на жаль, не ўсё падуладна чалавечай волі.

– Я люблю свае карціны, як дзяцей, – з пачуццём гаворыць Яўген Людзвігавіч. – У іх трэба ўкласці столькі працы, розуму, любові! На жаль, лёс многіх маіх палотнаў сумны. І тых, пра якія я расказаў, і тых, што згарэлі ў бацькоўскім доме ў Барысаве, якраз напярэдадні майго вяртання. А многія я проста раздаў, калі пераязджалі – нам далі невялікі кантэйнер, хоць бы самыя неабходныя рэчы ўмясціліся, куды ўжо там карціны! Спадзяюся, што яны трапілі ў добрыя рукі. Канечне, ёсць палотны і з удалым лёсам.

Жыццё наша непрадказальнае. Яно ўвесь час выпрабоўвае чалавека на трываласць. І Яўген Людзвігавіч, як сапраўдны ваенны, з выпраўкай ідзе наперад. Адбудавалі ў Барысаве дом, дзе і зараз шчасліва жывуць з жонкай.

– Неяк дачка мне параіла: «Тата, трэба напісаць некалькі карцін», – расказвае мастак. – І сапраўды, іх жа амаль не засталося. Я зрабіў. Зноў жа з доччынай парады паказалі іх у мастацкай галерэі «З’ява», што ў Барысаўскай цэнтральнай раённай бібліятэцы імя Каладзеева. Там іх ухвалілі, але для самастойнай экспазіцыі трэба, каб было не менш як 25. І літаральна за год на ўздыме нейкага асаблівага натхнення я стварыў 20 палотнаў.

Сапраўды, уражвае! Дарэчы, ваенна-гістарычныя тэма – гэта толькі частка творчасці Яўгена Людзвігавіча. У яго цудоўныя лірычныя пейзажы і нацюрморты. Іх аматары жывапісу і маглі пабачыць на выставе. Мы спыніліся ля палатна, дзе на фоне магутных пушчанскіх дрэў ідуць велічныя зубры. Яны нібыта жывыя, і ўся карціна ўспрымаецца як жывая, здаецца, што яна дыхае летнім лясным цёплым водарам. Асабліва заварожвае сонечнае святло, яно нібы пранікае праз выяву лесу, і ад гэтага ўся карціна свеціцца.

– Спачатку я раблю цёмны тон, затым высвятляю, – убачыў маю зацікаўленасць мастак. – Атрымліваецца, што святло нібы праяўляецца. Розныя тэхналогіі ёсць. Трэба спрабаваць, трэба эксперыментаваць.

Пытаюся ў Яўгена Людзвігавіча, як ён працуе над палотнамі?

–  З натуры можна пісаць толькі нацюрморт, – адказвае ён. – Усе карціны – гэта творчасць мастака, яны нараджаюцца ў майстэрнях. Толькі вялікія, як Шышкін, мог выйсці і адразу напісаць, і эцюд рабіўся паўнавартаснай карцінай. Мастак павінен убачыць галоўнае. Вось, напрыклад, тут я напісаў манастыр у Талачыне, на радзіме маёй жонкі. Насамрэч ля яго зараз – даволі шчыльная забудова. Але для ўспрыняцця галоўнага гэтыя дамы лішнія, таму на палатне іх няма. Карціна – гэта не толькі занатаваны пейзаж, гэта лагічная мысленне мастака.

Мы аглядаем экспазіцыю далей і бачым знаёмыя краявіды. Вось рака Нача, а вось Бобр. У сюжэтах шмат вады, заварожвае ўменне мастака ствараць адлюстраванне – дрэвы, аблокі нібы любуюцца сабой у чыстым люстры ракі, возера або невялікай запруды.

Калі размова ідзе пра прыроду, Яўген Людзвігавіч літаральна пераўтвараецца. У вачах свеціцца такое замілаванне, ад яго зыходзіць такая станоўчая энергія, цяпло, улюбёнасць, што гэта не можа не перадацца суразмоўцу. Напэўна, уменне шчыра захапляцца прыгажосцю і з’яўляецца тым эмацыянальным падмуркам, на якім ствараецца жывапіснае цуда.

– Памятаю, стаяла такая цудоўная зіма! – расказвае мастак. – Лес увесь быў у далікатных карунках з інею. Яны зіхацелі на сонцы ўсімі колерамі вясёлкі. Я быў настолькі ўзрушаны той прыгажосцю, што не мог утрымацца, каб зараз жа не ўзяцца за пэндзаль! І напісаў карціну так, як я адчуў тую пару. Яна ўдалася!

Усё ж такі, незвычайная гэта рэч – талент. І калі ўжо чалавек надзелены гэтым шчодрым дарам, то не тварыць ён проста не можа – хто б ні быў па прафесіі. 

– Не той мастак, хто атрымаў дыплом, а той, хто бачыць характар, прыгажосць і можа перадаць яе ў фарбах, – зноў папярэдзіў маё пытанне мастак. – Я шмат вучыўся ў прызнаных майстроў, рабіў копіі Шышкіна, Айвазоўскага, Пярова, Паленава, Саўрасава, Васняцова. Некалі, калі яшчэ служыў на Урале, зрабіў копію з партрэта Крамскога «Невядомая», атрымалася вельмі ўдала. Пісаў і на рэлігійныя тэмы, і зараз у дачкі вісіць карціна, дзе Ісус Хрыстос. Многія нават здзіўляюцца.

Проста ўражвае, наколькі рознабаковымі могуць быць людзі. Здаецца, размаўляць з Яўгенам Людзвігавічам можна бясконца. А расказаць яму, сапраўды, ёсць што. 

– У мяне ёсць задума нават напісаць кнігу, – дзеліцца ён. – Сабраць нашу радаслоўную. У мяне ў родзе ёсць шмат цікавых людзей. Напрыклад, дзядуля – поўны георгіеўскі кавалер. У свой час ён працаваў у Піцеры на Охцінскім парахавым заводзе. А бабуля служыла ў сям’і дырэктара. Дарэчы, гаспадыня хрысціла майго бацьку і дала яму імя. Вось чаму я Людзвігавіч. А маміна бабуля была фрэйлінай. Шмат цікавага можна ўспамінаць і з нашага роду, і з майго ўласнага жыцця.

Адразу відаць, з якой любоўю гэты чалавек гаворыць пра сваю сям’ю, пра сваіх продкаў. Думаецца, што і кніга ў яго атрымаецца абавязкова змястоўная, цікавая, бо яе будзе пісаць сапраўды творчы чалавек. Напэўна, вось такое эмацыянальнае багацце і дазваляе кадраваму ваеннаму быць мастаком і пранікнёным лірыкам, які ўмее тонка адчуваць прыгажосць.

 

Таццяна КАВАЛЕНКА

Прырода – самы лепшы наш настаўнік.

Мастак старанна вучыцца ў яе.

Яна – прычал і родны наш прыстанак.

Натхненне сэрцу творчаму дае!

І нельга ў любую пару года

Пейзаж знаёмы гэты не любіць

І нашу беларускую прыроду,

Бо тут Радзіма наша, тут нам жыць.

Мастак. Ён па прафесіі ваенны,

Нясуць яго палотны мір, спакой.

Народа веліч услаўляе ён нязменна.

Жыве з любоўю да зямлі сваёй.

І нездарма асілкі тыя – зубры –

Упадабалі беларускі край.

Ён запаведны, добры, мудры

Яго ты шчырым сэрцам сагравай! 

История Крупского района

На северо-востоке Минской области находится Крупский район. Богатейшая история вмещает события почти пяти столетий. Находясь на перекрестке дорог и эпох, местечко, поселок, город Крупки повидал многое: путешественников по знаменитому Екатерининскому тракту, пожарища 1812 года, переломные события начала ХХ века, боль и страдания фашистской оккупации, беспримерный подвиг защитников Родины, самоотверженный труд людей, сделавший район современным и развитым, прославившим его далеко за пределами страны. 

Подробнее о Крупском районе

Приемная главного редактора

Приемная редактора

 

Уважаемые читатели!

Главный редактор районной газеты «Крупскi веснiк» Марина Николаевна Бородавко ответит на ваши вопросы.

 Чтобы задать вопрос воспользуйтесь формой обратной связи на нашем сайте.