Пад кіраўніцтвам настаўніка беларускай мовы і літаратуры Марыі Рабчынскай яна ўключылася ў даследчую дзейнасць, дакранулася да скарбніцы духоўнага багацця продкаў.
Затым з’явілася работа «Назвы родных мясцін – аповесць часоў». Па выніках XXVIII конкурсу работ даследчага характару навучэнцаў устаноў адукацыі Мінскай вобласці яна была адзначана Дыпломам III ступені.
– Мы вывучалі назвы геаграфічных аб’ектаў Худаўцоў і прылеглых да іх тэрыторый. Наш аграгарадок – самабытны куток Крупшчыны. Гэтую самабытнасць узмацняюць і падкрэсліваюць цудоўныя краявіды. Розныя пакаленні жыхароў далі свае мясцовыя назвы лугам, палям, сенажацям, балотам, якія размешчаны ў межах аграгарадка ці недалёка ад яго. Гэтыя спецыфічныя найменні адлюстроўваюць назіральнасць і дасціпнасць продкаў, сведчаць пра іх уменне ў слове зафіксаваць адметнае, істотнае, – дзеліцца Валерыя. – Крыніцамі сталі жывая гаворка жыхароў, друкаваныя матэрыялы – энцыклапедыі, даведнікі, слоўнікі, выданні перыядычнага друку, інтэрнэт.
Падчас даследавання было зафіксавана 23 мікратапонімы (назвы дробных геаграфічных аб’ектаў). Сэнс кожнага – індывідуальны. Усе найменні раздзялілі на некалькі групп: мікратапонімы, суадносныя з паняццямі «чалавек», «ландшафт», звязаныя з лакалізацыяй і канфігурацыяй аб’екта ў прасторы, яго формай, матываваныя тыпам, прызначэннем, характарыстыкай аб’екта, часткай паселішча, будынкамі і збудаваннямі жыллёвага і гаспадарчага прызначэння, былым размяшчэннем прадпрыемства, установы, месца промыслу.
– Гісторыя некаторых назваў вельмі цікавая. Напрыклад, Тэклін луг – луг, які пачынаўся адразу за крайняй, Тэклінай хатай, у вёсцы. Брылёўка – луг, што раскінуўся менавіта за домам чалавека, прозвішча якога – Брыль. Месца, дзе зараз узвышаюцца сучасныя домікі, называюць Панскі Двор, бо ў даўніну тут стаяў панскі маёнтак, цяпер ад яго нічога не захавалася. Калісьці пан уздоўж дарогі да свайго маёнтка пасадзіў алею маладзенькіх ліпак. Сёння вялізныя старыя ліпы ўздоўж асфальтаванай шашы аздабляюць сваёй прагажосцю наваколле, але называюць іх, як і раней, ласкава – Ліпкі, – распавядае вучаніца. – У былыя часы за вёскай недалёка ад сажалкі на самой справе знаходзіўся маяк, хаця яго даўно ўжо там няма, але сажалку і поле называюць і зараз Маяк. А вось поле на ўскрайку вёскі, дзе раней стаяла будыніна, у якой выраблялі калёсы, санкі, атрымала назву Падкалесня. Пісталет – месца ў полі, дзе ў Вялікую Айчынную вайну быў вырыты акоп, які нагадваў форму пісталета. Невялікую вуліцу Падлесную з сямі хат мясцовае насельніцтва называе Сухарынка, бо размешчана яна на пагорку, сухім месцы.
Валерыя з Марыяй Васільеўнай стварылі слоўнік, у якім знойдзеныя мікратапонімы сфарміраваны ў алфавітным парадку, патлумачана іх значэнне, прыведзены кароткія каментарыі і прыклады сказаў з дадзенымі назвамі.
Марыя Рабчынская адзначае, што ў рабоце імкнуліся падкрэсліць адметнасці сваёй малой радзімы, даць агульнае ўяўленне пра яе мінулае і сучаснае дзеля захавання самабытнай нематэрыяльнай духоўнай спадчыны.
Сабраны матэрыял – сапраўдная каштоўнасць для ўсіх, хто цікавіцца гісторыяй і культурай роднага краю.
Уладзімір РОГАЎ.
