krupki.by

ru RU be BE en EN


Аляксей Лукашэвіч пусціў пад адхон 9 фашысцкіх эшалонаў

Автор / Земляки / Понедельник, 31 июля 2023 14:25 / Просмотров: 749

Раней мы пісалі пра вызначыўшыхся ў баях з нямецкімі акупантамі партызанаў 8-й партызанскай брыгады. У прыватнасці, пра яе першага камандзіра Маршчыніна А.А. На гэты раз размова пойдзе пра прызнаных і непрызнаных афіцыйна героях-жунінцах, ураджэнцах Крупскага раёна – камсамольца Аляксея Лукашэвіча і піянера Барыса Крывашэіна.

Аб’ядноўвае іх тое, што яны не проста землякі-крупчане, а яшчэ і суседзі па вёсках. Аляксей родам з Чарнавосава, а Барыс з Ухвалы. У аднаго і другога складаны жыццёвы лёс: у Аляксея рана, калі яму споўнілася толькі 9 гадоў, памерла маці, у Барыса – нямецкія акупанты згубілі ўсю сям’ю. І важны момант – юнакі ў час вайны не скарыліся перад акупантамі, а актыўна ўключыліся ў барацьбу з гітлераўцамі ў складзе восьмай партызанскай брыгады, за свае подзвігі ўдастоены ўрадавых узнагарод. Абодва загінулі ў няроўных баях – падарвалі сябе гранатамі.

Матэрыял аб малавядомых старонках жыцця Лукашэвіча і Крывашэіна заснаваны на дакументах па ўзнагароджванню іх урадавымі ўзнагародамі, успамінах партызан, камандзіраў Цярноўскага, Інякіна, Жуніна, якія блізка ведалі юнакоў-герояў.

Аляксей Лукашэвіч нарадзіўся ў 1924 годзе. Ён рана застаўся без маці. З цягам часу стаў выхаванцам у вайсковай часці, затым яго накіравалі ў адзін з дзіцячых дамоў у Крым. Там праз тры гады юнак і сустрэў вайну. Калі гітлераўцы захапілі Крымскі паўвостраў, вывезці адтуль дзяцей не змаглі. Дзіцячы дом быў акружаны калючым дротам, выстаўлена ахова. Аляксей здолеў збегчы і доўгі час дабіраўся ў родныя мясціны. Дома Аляксей, якому споўнілася 17 гадоў, пачаў шукаць кантакты з народнымі мсціўцамі, якія ў 1942 годзе пачалі дзейнічаць у лясных наваколлях вёсак Гумны і Ухвала. Аднойчы ён сустрэўся з партызанамі будучай 8-й партызанскай брыгады. Хлопец быў прыняты ў атрад, а праз месяц пусціў пад адхон свой першы варожы эшалон. Пазней у наградным лісце з нагоды прысваення звання Героя Савецкага Саюза было адзначана наступнае: «Пе­рвым осуществил минирование железнодорожного полотна, положил начало зарождению и деятельности подрывных групп на железнодорожных коммуникациях».

Згодна з узнагароднымі дакументамі, Лукашэвіч пусціў пад адхон 9 варожых эшалонаў, у тым ліку 15 ліпеня 1942 года ў складзе дыверсійнай групы замініраваў чыгуначнае палатно ў раёне вёскі Красноўка Крупскага раёна. У выніку крушэння эшалона з жывой сілай загінулі каля 200 і былі паранены каля 250 гітлераўцаў. Чыгунка не працавала каля 30 гадзін. 14 верасня гэтага ж года ў раёне пасёлка Бобр адважны падрыўнік пусціў пад адхон варожы эшалон. Былі знішчаны і пашкоджаны 21 платформа, 42 аўтамашыны, узарвана цыстэрна з бензінам. Рух цягнікоў спыніўся на 10 га­дзін. Лукашэвіч прыняў удзел у разгроме пяці паліцэйскіх упраў, засадах на пасялковых дарогах, не адзін раз узрываў падземны кабель, які пралягаў праз тэрыторыю Крупскага раёна і непасрэдна звязваў стаўку Гітлера з фронтам. Былы ­камандзір 28-га камсамольскага атрада, у склад якога ўваходзіў і Лукашэвіч, Аляксандр Аляксеевіч Тарноўскі ўспамінаў, што «он снискал необыкновенную любовь и уважение партизан. Про этого паренька говорили «мал золотник, да дорог».

Восенню 1943 года супраць партызан, якія дзейнічалі на тэрыторыі Крупскага і суседніх з ім раёнах, пачалася карная аперацыя. Некалькі дзён працягваліся жорсткія баі. Партызанскаму камандаванню патрэбны былі звесткі аб слабых месцах у пазіцыях карнікаў. 13 кастрычніка баявая разведвальная група, у якую ўваходзіў і Аляксей, выконвала заданне і трапіла ў засаду каля вёскі Зелянькова Круглянскага раёна. Хутка баявыя таварышы Тарасаў і Максімаў былі забітыя, і малады партызан застаўся адзін супраць ворагаў. Амаль гадзіну працягваўся няроўны паядынак. Калі скончыліся патроны, Лукашэвіч падарваў сябе і ворагаў апошняй гранатай, каб не трапіць у палон. Вось што расказаў пра гэты бой у кнізе ўспамінаў С.Р. Жунін: «Силы были слишком неравны – трое партизан и взвод фашистов. Бой был жестоким. После гибели товарищей Алеша продолжал вести бой до последнего патрона. Немцы решили, видимо, взять его живым. Атака. Лукашевич забрасывает врага гранатами, но и сам ранен вторично. Истекая кровью, он все же находит силы поставить последнюю гранату на боевой взвод. Немцы в двух шагах. Тогда, приподнявшись на локте, Алеша разжал пальцы. Когда рассеялся дым от взрыва гранаты, рядом с телом Алексея остались лежать еще три убитых  фашыста».

Партызанскае камандаванне прадставіла юнака да вышэйшай узнагароды СССР. Пахаваны Лукашэвіч недалёка ад месца паядынку – у вёсцы Глыбокае Круглянскага раёна. На яго магіле ўстаноўлены помнік, а ў вёсцы Ухвала Крупскага раёна – бюст. Яго імя носіць Ухвальская школа.

(Працяг будзе).

Дзмітрый ХРОМЧАНКА, кандыдат гістарычных навук.

Автор

admin

admin

Актуально

21 мая состоится "прямая линия" с заместителем главного врача Крупской ЦРБ

В среду, 21 мая, с 9.00 до 11.00 по телефону 801796 2-21-36 состоится прямая телефонная линия с заместителем главного врача Сапегиной Алесей Вацлавовной.

22 мая прием граждан проведет начальник управления Государственного комитета судебных экспертиз по Минской области

В четверг, 22 мая, с 11.00 до 13.00 по адресу: г. Крупки, ул. Советская, 8/1 (каб.21) выездной прием граждан проведет начальник управления Государственного комитета судебных экспертиз по Минской области ХАРЧЕНКО Андрей Владимирович. В ходе выездного приема будет работать прямая телефонная линия. Предварительная запись на личный прием производится по телефону 8(017) 270-63-15. Свои вопросы начальнику управления Государственного комитета судебных экспертиз по Минской области можно задать, позвонив 22 мая по телефону: 8(01796)  2-73-41.

20 мая прием граждан проведет депутат Палаты представителей Национального собрания Республики

Во вторник, 20 мая, с 13.00 до 14.00 прием граждан проведет депутат Палаты представителей Национального собрания Республики Беларусь КОРСИК Юрий Васильевич. Прием граждан состоится в Крупском районном исполнительном комитете по адресу: г. Крупки, ул. Советская, д. 8/1, каб. 21.

21 мая пройдет день открытых дверей для безработных по субсидиям на открытие ИП

В среду, 21 мая, с 8.00 до 13.00 в управлении по труду, занятости и социальной защите Крупского райисполкома (ул. Советская, 8, каб. 45) пройдет день открытых дверей для безработных граждан по вопросам предоставления субсидии для организации индивидуальной предпринимательской деятельности.

21 мая в Выдрице встречу с населением проведет заместитель председателя райисполкома

В среду, 21 мая, в 15.00 в д. Выдрица Ухваль­ского сельсовета возле магазина Минского райпо встречу с населением проведет заместитель председателя Крупского районного исполнительного комитета КОМАРОВА Юлия Николаевна.

22 мая состоится заседание комиссии по содействию занятости населения

В четверг, 22 мая, в административном здании Крупского районного исполнительного комитета по адресу: г. Крупки, ул. Советская, д. 8, с 15.00 до 16.00 состоится заседание постоянно действующей комиссии по координации работы по содействию занятости населения.

Please publish modules in offcanvas position.